Σας ευχαριστούμε θερμά για τη ζεστή αποδοχή και την άμεση ανταπόκρισή σας στην πρόσκληση της σελίδας μας, Θέατρο.gr.

1. Η «Επαφή με τον Θεό» χαρακτηρίζεται ως ψυχολογικό θρίλερ. Θα θέλατε να μας συστήσετε την παράσταση και να μας μιλήσετε για τα βασικά ζητήματα που πραγματεύεται;

Αρχικά, θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά για την πρόσκληση και για το ενδιαφέρον σας για την παράστασή μας. Η «Επαφή με τον Θεό» είναι ένα ψυχολογικό θρίλερ, το πρώτο θεατρικό έργο της Φένιας Μαϊδώνη.

Η ιστορία μάς μεταφέρει στον κλειστό κόσμο τριών γυναικών, της Φέντας, της Λούτσας και της Πίας, οι οποίες ζουν κάτω από την αυστηρή κυριαρχία της Μητέρας. Η εμφάνιση του Μάρκου έρχεται να διαταράξει τις ισορροπίες και να φέρει στην επιφάνεια μυστικά, φόβους και συγκρούσεις. Τα βασικά ζητήματα που με απασχόλησαν είναι η θρησκευτική πίστη, η ενοχή, η καταπίεση της επιθυμίας και κυρίως η ανάγκη του ανθρώπου να αγαπηθεί. Με ενδιαφέρει ιδιαίτερα το πώς η αγάπη μπορεί να γίνει μέσο ελέγχου και πώς ο φόβος μπορεί να καθορίσει ολόκληρη τη ζωή ενός ανθρώπου.

Σκηνοθετικά, ήθελα να δημιουργήσω έναν κόσμο σκοτεινό και ασφυκτικό, όπου η αγωνία δεν προκύπτει μόνο από αυτά που συμβαίνουν, αλλά κυρίως από αυτά που υπονοούνται. Με ενδιαφέρει ο ψυχολογικός τρόμος, η αβεβαιότητα, η σταδιακή αποκάλυψη και η στιγμή που ο θεατής αρχίζει να αμφιβάλλει για όσα βλέπει και ακούει.

2. Τι ήταν εκείνο που σας κέντρισε αρχικά το ενδιαφέρον στην ιστορία; Ποια ήταν η στιγμή που αισθανθήκατε ότι αυτή είναι μια ιστορία που θέλετε οπωσδήποτε να μεταφέρετε στη σκηνή;

Αυτό που με κέντρισε αρχικά ήταν η σκοτεινότητα της ιστορίας και ο ιδιαίτερος τρόπος με τον οποίο η Φένια Μαϊδώνη δημιουργεί έναν κόσμο γεμάτο ένταση, μυστήριο και αντιφάσεις. Με τράβηξαν πολύ οι σχέσεις των χαρακτήρων, η παρουσία της Μητέρας και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο η πίστη συνδέεται με τον φόβο. Από την πρώτη ανάγνωση ένιωσα ότι ήθελα να ασχοληθώ περισσότερο με αυτό το έργο.
Σκηνοθετικά, με ενδιέφερε πολύ να δουλέψω πάνω στην κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, στις σιωπές, στα βλέμματα και στις εντάσεις ανάμεσα στους χαρακτήρες. Ήθελα ο χώρος, ο φωτισμός και ο ήχος να δημιουργούν μια αίσθηση διαρκούς απειλής, χωρίς να χρειάζεται να εξηγούνται όλα. Να υπάρχει πάντα η αίσθηση ότι κάτι κρύβεται και πρόκειται να αποκαλυφθεί.

3. Όταν ξεκινάτε τη σκηνοθετική προσέγγιση ενός έργου, υπάρχει συνήθως μια πρώτη εικόνα, μια ατμόσφαιρα ή ένα συναίσθημα που λειτουργεί ως οδηγός. Ποια ήταν η δική σας αφετηρία για τη συγκεκριμένη παράσταση;

Όταν ξεκινώ να σκηνοθετώ ένα έργο, έχω πάντα μια δική μου «ρουτίνα» και κάποια συγκεκριμένα εργαλεία με τα οποία δουλεύω. Ωστόσο, είναι διαφορετικό να έχεις απέναντί σου ένα έργο του Σαίξπηρ, όπως συμβαίνει συνήθως στις προηγούμενες σκηνοθετικές μου δουλειές, και διαφορετικό να προσεγγίζεις για πρώτη φορά ένα σύγχρονο ελληνικό έργο.

Στην προκειμένη περίπτωση χρειάστηκε να αφήσω στην άκρη αρκετά από τα εργαλεία που γνώριζα και να αναζητήσω νέους τρόπους προσέγγισης, τόσο στη δραματουργία όσο και στη δουλειά με τους ηθοποιούς. Η αφετηρία μου ήταν η ιδέα ότι τίποτα δεν είναι απαραίτητα αυτό που φαίνεται. Αυτό ήταν και το στοιχείο που με κέρδισε περισσότερο στο έργο: το γεγονός ότι ο θεατής δεν μπορεί να θεωρήσει τίποτα δεδομένο.

Οι άνθρωποι, οι σχέσεις και οι καταστάσεις αποκαλύπτουν σταδιακά ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο από αυτό που αρχικά παρουσιάζουν. Με ενδιέφερε πολύ αυτή η ανατροπή της εικόνας, τόσο σκηνοθετικά όσο και υποκριτικά. Νομίζω ότι εκεί βρίσκεται και ο πυρήνας του ψυχολογικού θρίλερ: στο γεγονός ότι ποτέ δεν ξέρεις πραγματικά ποιος είναι ο άνθρωπος που βρίσκεται δίπλα σου, τι σκέφτεται και τι μπορεί να συμβαίνει πίσω από μια κλειστή πόρτα. Ένας άνθρωπος μπορεί να παρουσιάζει μια εικόνα προς τα έξω και να είναι εντελώς διαφορετικός όταν μένει μόνος του. Αυτή την αβεβαιότητα ήθελα να κρατήσω ζωντανή σε όλη την παράσταση, ώστε ο θεατής να ανακαλύπτει σταδιακά ότι τίποτα δεν είναι τόσο απλό όσο αρχικά φαίνεται.

4. Διαβάζοντας το δελτίο Τύπου, η θεματική της παράστασης μου έφερε στον νου το έργο «Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Λόρκα: γυναίκες σε ένα περιβάλλον καταπίεσης, υπό το αυστηρό βλέμμα μιας μητρικής φιγούρας, και η παρουσία ενός άνδρα που έρχεται να ανατρέψει τις ισορροπίες. Πόσο σύγχρονη παραμένει τελικά αυτή η θεματική; Έχουν αλλάξει πραγματικά οι κοινωνικές σχέσεις και οι μορφές εξουσίας μέσα στην οικογένεια;

Πολύ σωστά αναγνωρίσατε τη συγγένεια με το έργο του Λόρκα. Μάλιστα, αποτέλεσε και ένα από τα βασικά σημεία αναφοράς μου κατά τη δραματουργική επεξεργασία της παράστασης.

Είχα την ανάγκη να σταθώ πάνω σε ένα κλασικό έργο, να αναζητήσω μέσα από αυτό θεματικές και οπτικές που με ενδιαφέρουν και να δω πώς μπορούν να συνομιλήσουν με τη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα. Θεωρώ ότι η θεματική παραμένει εξαιρετικά σύγχρονη. Ακόμη και η δική μου γενιά μεγάλωσε, σε μεγάλο βαθμό, με τη νοοτροπία του «εγώ σε έφερα στον κόσμο, άρα μου οφείλεις τυφλή υπακοή».

Ευτυχώς, πιστεύω ότι αυτή η αντίληψη αρχίζει σταδιακά να αλλάζει, ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές. Ωστόσο, δεν έχει εξαφανιστεί. Πιστεύω ότι το πρόβλημα ξεκινά όταν η οικογένεια παύει να λειτουργεί ως ένας χώρος αγάπης και ασφάλειας και μετατρέπεται σε έναν χώρο επιβολής.

Όταν η γονεϊκή ιδιότητα χρησιμοποιείται ως επιχείρημα για την άσκηση εξουσίας, η αγάπη συγχέεται με την υποχρέωση και η φροντίδα με τον έλεγχο. Τα μέλη μιας τέτοιας οικογένειας δεν αισθάνονται ελεύθερα να εκφραστούν, αλλά μαθαίνουν να προσαρμόζονται στις απαιτήσεις του προσώπου που έχει την εξουσία. Και νομίζω πως αυτή είναι μια μορφή καταπίεσης που, όσο κι αν αλλάζουν οι εποχές, εξακολουθεί να υπάρχει.

5. Πόσο σημαντική είναι για εσάς η συμβολή των ηθοποιών στη διαμόρφωση της σκηνοθετικής προσέγγισης; Σε ποιον βαθμό αφήνετε χώρο στις δικές τους ιδέες, εμπειρίες και ερμηνευτικές αναζητήσεις να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα;

Η συμβολή των ηθοποιών είναι για μένα πολύ σημαντική. Η σκηνοθεσία δεν είναι μια διαδικασία που ολοκληρώνεται πριν από τις πρόβες και μετά απλώς εφαρμόζεται· διαμορφώνεται μέσα από τη συνάντηση με τους ηθοποιούς και τη δουλειά που κάνουμε μαζί. Φυσικά, ξεκινώ με μια συγκεκριμένη σκηνοθετική κατεύθυνση, αλλά θέλω να υπάρχει χώρος για τις δικές τους ιδέες και ερμηνευτικές αναζητήσεις.

Με ενδιαφέρει να ακούω πώς αντιλαμβάνονται τους χαρακτήρες, τι ανακαλύπτουν μέσα από τη σκηνική δράση και πώς οι προσωπικές τους εμπειρίες μπορούν να φωτίσουν το έργο. Δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε κάθε πρόταση, αλλά ότι τη δοκιμάζουμε και βλέπουμε αν υπηρετεί τη συνολική κατεύθυνση της παράστασης. Για μένα, η ουσία βρίσκεται σε αυτή τη δημιουργική ανταλλαγή: να υπάρχει ένας κοινός στόχος, χωρίς να περιορίζεται η προσωπικότητα του κάθε ηθοποιού. Το τελικό αποτέλεσμα γεννιέται μέσα από αυτή τη συνάντηση.

6. Θα θέλατε να μας συστήσετε τους συντελεστές που πλαισιώνουν αυτή την προσπάθεια; Ποιοι άνθρωποι βρίσκονται πίσω από τη δημιουργία της παράστασης και πόσο καθοριστική είναι η συμβολή τους;

Πίσω από την «Επαφή με τον Θεό» βρίσκεται μια ομάδα ανθρώπων που συνέβαλαν ο καθένας με τον δικό του τρόπο στη διαμόρφωση της παράστασης.
Η Φένια Μαϊδώνη, που υπογράφει το κείμενο και την κίνηση-χορογραφία, είναι η αφετηρία όλης αυτής της διαδρομής. Ο Γιώργος Αγγελίδης συνέβαλε στη δραματουργική επεξεργασία, βοηθώντας μας να αναζητήσουμε τη σκηνική μορφή του έργου. Η δουλειά με τους ηθοποιούς —τη Μαίρη Πούλα, τη Φένια Μαϊδώνη, την Αγγελική Παπαδημητρίου και τον Βλάσση Χρυσικόπουλο— ήταν εξίσου σημαντική. Μέσα από τις δικές τους αναζητήσεις και τη μεταξύ τους σχέση, οι χαρακτήρες απέκτησαν σκηνική ζωή.

Με τη Νταίζη Λεμπέση έχουμε συνεργαστεί πολλές φορές και τη γνωρίζω περισσότερο από τους υπόλοιπους συντελεστές, με τους οποίους συναντηθήκαμε μέσα από αυτή τη δουλειά για πρώτη φορά. Σε όλες τις συνεργασίες μας, η Νταίζη ήταν πάντα ο βράχος της ομάδας· ένας άνθρωπος που εμπιστεύομαι βαθιά και του οποίου η γνώμη για το τελικό αποτέλεσμα με ενδιαφέρει πραγματικά. Για ακόμη μία φορά, μου κάνει την τιμή να βρίσκεται στο πλευρό μου, αναλαμβάνοντας την επικοινωνία της παράστασης. Η παρουσία της δεν είναι για μένα απλώς μια επαγγελματική συνεργασία, αλλά μια σταθερή σχέση εμπιστοσύνης και δημιουργικής συνεννόησης. Την ευχαριστώ θερμά που είναι και πάλι μέρος αυτής της δουλειάς και που συνεχίζουμε να συναντιόμαστε καλλιτεχνικά.

Τη μουσική ανέλαβε το SoundCheck Studio, ενώ εγώ έχω αναλάβει και τον σχεδιασμό των φωτισμών, που αποτελούν σημαντικό μέρος της ατμόσφαιρας της παράστασης, η Μαργαρίτα Μονέδα επιμελήθηκε το μακιγιάζ και ο Νικήτας Κουνίτσκι την φωτογράφιση, συμβάλλοντας ο καθένας με τη δική του ματιά στην εικόνα της παράστασης. Η White Satin Productions ανέλαβε το γραφιστικό και την παραγωγή. Για μένα, η συμβολή όλων είναι καθοριστική. Μια παράσταση δεν είναι ποτέ μόνο η σκηνοθετική ματιά· είναι το αποτέλεσμα της δουλειάς, της εμπιστοσύνης και της δημιουργικής συνάντησης μιας ολόκληρης ομάδας.

7. Υπάρχουν επόμενα καλλιτεχνικά σχέδια ή νέες δημιουργικές προκλήσεις που θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας;

Η μόνιμη καλλιτεχνική μου μάχη, στην οποία θέλω πάντα να επιστρέφω, είναι το κλασικό ρεπερτόριο. Μπορεί να υπάρχουν διαλείμματα, όπως συμβαίνει και τώρα με την «Επαφή με τον Θεό», όμως αισθάνομαι πως εκεί βρίσκεται πάντα ο τόπος στον οποίο θέλω να επιστρέφω.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το σύγχρονο, το αρχαίο ή το ελληνικό θέατρο δεν με ενδιαφέρουν. Αντιθέτως, θεωρώ πολύ σημαντικό να συνομιλώ με διαφορετικές μορφές δραματουργίας. Ωστόσο, υπάρχει κάτι στην ποίηση μιας άλλης εποχής που με συγκινεί βαθιά. Πιστεύω πως η εποχή μας έχει ανάγκη αυτή την ποίηση, ίσως περισσότερο απ’ όσο φανταζόμαστε.

Έχει ανάγκη να ξανασυναντήσει μεγάλα κείμενα, να αναμετρηθεί μαζί τους και να ανακαλύψει μέσα τους ερωτήματα που παραμένουν ανατριχιαστικά επίκαιρα. Για μένα, το κλασικό έργο δεν είναι ένα μουσειακό αντικείμενο που οφείλουμε να διατηρήσουμε ανέπαφο. Είναι ένα ζωντανό υλικό που κάθε εποχή έχει το δικαίωμα, αλλά και την ευθύνη, να επαναδιαπραγματευτεί. Και είναι μεγάλη μου χαρά να μπορώ, μέσα από τις παραστάσεις μου, να φέρνω αυτή την ποίηση ξανά στον κόσμο και να της δίνω μια νέα σκηνική ζωή.

Όσο για τα επόμενα σχέδια, θέλω να συνεχίσω να αναμετριέμαι με έργα που με δυσκολεύουν, που με αναγκάζουν να αμφισβητώ τις βεβαιότητές μου και να αναζητώ κάθε φορά μια διαφορετική θεατρική γλώσσα. Νομίζω πως αυτή είναι και η μεγαλύτερη δημιουργική πρόκληση για έναν σκηνοθέτη: να μη σταματήσει ποτέ να αναζητά.

8. Κλείνοντας, τι θα θέλατε να κρατήσει ο θεατής φεύγοντας από την αίθουσα; Υπάρχει ένα συναίσθημα, ένας προβληματισμός ή ένα ερώτημα που θα θέλατε να τον συνοδεύει;

Θα ήθελα ο θεατής να φύγει από την αίθουσα με περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Να αναρωτηθεί πόσο πραγματικά γνωρίζει τους ανθρώπους που έχει δίπλα του, πόσα πράγματα μπορεί να κρύβονται πίσω από μια φαινομενικά φυσιολογική οικογενειακή σχέση και πόσο εύκολα η αγάπη μπορεί να μετατραπεί σε εξουσία.

Δεν με ενδιαφέρει να του υποδείξω τι πρέπει να σκεφτεί ή ποιον πρέπει να δικαιώσει. Με ενδιαφέρει να τον κάνω να αμφισβητήσει όσα θεωρούσε δεδομένα. Ίσως, μάλιστα, να αναγνωρίσει κάτι από τον εαυτό του ή από τις δικές του σχέσεις μέσα στους χαρακτήρες. Κυρίως, θα ήθελα να μην ξεχάσει εύκολα όσα είδε. Να πάρει μαζί του μια μικρή ανησυχία, μια εικόνα ή μια φράση που θα επιστρέψει στη σκέψη του αργότερα.

Γιατί πιστεύω πως το θέατρο δεν τελειώνει όταν σβήνουν τα φώτα και ο θεατής εγκαταλείπει την αίθουσα. Συχνά, εκεί ακριβώς αρχίζει η πραγματική του επίδραση.

Σας ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο σας και σας ευχόμαστε ολόψυχα καλή επιτυχία στην παράσταση «Επαφή με τον Θεό».