1. Μετά το «Μου χρωστάς μια ζωή μαζί», επιστρέφετε στους χαρακτήρες της Ντιάνας και του Πάνου μέσα από μια νέα ιστορία. Τι ήταν αυτό που σας έκανε να αισθανθείτε ότι οι δύο αυτοί ήρωες είχαν ακόμη πράγματα να πουν και συναισθήματα να εξερευνήσουν;

Στο πρώτο βιβλίο άρχισα να γράφω για μια γυναίκα μπροστά σε έναν καθρέφτη. Μια γυναίκα που τα λάθη της την οδήγησαν να στέκεται μπροστά στο είδωλό της και να αμφιβάλλει για όλες της τις αποφάσεις. Κι όσο έγραφα για εκείνη τη γυναίκα, άλλο τόσο γινόταν πραγματική· μπορούσα όχι μόνο να τη δω, μα να την αγγίξω. Μαζί με εκείνη τη γυναίκα γεννήθηκε και ο Πάνος, ένας άντρας πολύ διαφορετικός από τους υπόλοιπους. Ένας άντρας που πιστεύω πως η κάθε γυναίκα θα αισθανόταν τυχερή αν γνώριζε. Χωρίς να το καταλάβω, οι διακόσιες λέξεις έγιναν εκατό χιλιάδες και η ιστορία τους δεν είχε ακόμα τελειώσει. Οι χαρακτήρες τους δεν είχαν ξεδιπλωθεί ούτε κατά το ήμισυ, γιατί καμία γυναίκα δεν είναι όσο δυναμική και ανίκητη όσο εμείς πιστεύουμε και κανένας άντρας τόσο εθιστικός όσο φαίνεται. Είχαν τόσο πολλά να δώσουν που ένα βιβλίο δεν ήταν αρκετό για αυτούς τους δυο ήρωες.

2. Η σχέση της Ντιάνας και του Πάνου μοιάζει να κινείται συνεχώς ανάμεσα στην έλξη, τη σύγκρουση και τις σιωπές. Τι σας ενδιαφέρει περισσότερο να φωτίσετε μέσα από αυτή τη δυναμική;

Τίποτα δεν είναι αυτονόητο, τίποτα δεν είναι δεδομένο, κάθε ήρωας κουβαλάει τους δικούς του δαίμονες. Αυτό και μόνο είναι ικανό να δημιουργήσει συγκρούσεις, μα ταυτόχρονα και πολλές σιωπές. Το σημαντικό δεν είναι να εξηγείς, μα να μπορεί αυτός που έχεις απέναντί σου να διακρίνει τι πραγματικά κρύβεται πίσω από το προσωπείο που οι δικοί μου αναγκάστηκαν να φορέσουν.

Όσο για τις συγκρούσεις, δεν μπορεί να υπάρξει τόσο πάθος χωρίς συγκρούσεις. Για δύο τόσο διαφορετικούς ανθρώπους, η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη, μα θεμιτή. Κάθε φορά που οι ήρωές μου χάνουν τον έλεγχο, ανακαλύπτουν κάτι καινούργιο, όχι μόνο για τον εαυτό τους, μα και για αυτόν που βρίσκεται απέναντί τους. Άλλωστε, για μένα, ο μόνος τρόπος να σπάσεις το δικό σου καλούπι είναι να χάσεις τον έλεγχο.

3. Οι ήρωές σας έρχονται αντιμέτωποι όχι μόνο με τον έρωτα αλλά και με τις προσωπικές τους πληγές. Πόσο σημαντικό είναι για εσάς οι χαρακτήρες να παραμένουν συναισθηματικά ατελείς και ευάλωτοι;

Δεν είναι απλά σημαντικό, μα απαραίτητο. Πώς αλλιώς εισχωρεί κάποιος τόσο βαθιά στην καρδιά σου, ανατρέποντας ολόκληρη τη ζωή σου, κι ας μην τον έχεις προσέξει καν; Από εκείνες τις μικρές χαραμάδες που, όσο κι αν πιστεύουμε πως τις έχουμε μπαλώσει, ο κατάλληλος πάντα θα τις βρίσκει. Όλοι μας, άλλωστε, είμαστε συναισθηματικά ατελείς και ευάλωτοι. Η μόνη διαφορά είναι ο τρόπος που ο καθένας μας το αντιλαμβάνεται και το εξωτερικεύει. Οι ήρωες του βιβλίου μου, ακόμα και στο πλαίσιο του φανταστικού, παραμένουν άνθρωποι, εμπνευσμένοι από κράματα άλλων ανθρώπων εκεί έξω.

4. Στο βιβλίο υπάρχει έντονα η αίσθηση ότι το παρελθόν επιστρέφει και επηρεάζει τις αποφάσεις των ηρώων. Πιστεύετε ότι μπορούμε πραγματικά να αφήσουμε πίσω όσα μας έχουν σημαδέψει;

Όχι. Γι’ αυτό, άλλωστε, και οι δύο ήρωες κουβαλάνε σιωπηλά το δικό τους παρελθόν. Το σημαντικό δεν είναι να το αφήσεις πίσω. Ουσιαστικά, το παρελθόν, είτε το θέλουμε είτε όχι, πάντα πίσω μας θα βρίσκεται. Κι αυτό δεν ισχύει μόνο για τις κακές μας στιγμές, μα και για τις καλές, και καμία απολύτως στιγμή δεν θα πρέπει να είναι ικανή να επισκιάσει το μέλλον. Το σημαντικότερο για εμένα είναι η αποδοχή του. Αυτό ήταν κάτι που και οι δύο ήρωες δεν έκαναν ποτέ. Όσο το απέφευγαν, τόσο περισσότερο τους κρατούσε μακριά από το παρόν τους, χωρίς οι ίδιοι να το καταλαβαίνουν. Το πιο σημαντικό, λοιπόν, δεν είναι να καταχωνιάσουμε το παρελθόν μας σε μία γωνιά του μυαλού μας, αγνοώντας όσα μας έχουν συμβεί, μα να αναγνωρίσουμε πως υπήρξαν και πως, θέλοντας και μη, μας έχουν διαμορφώσει στους ανθρώπους που είμαστε σήμερα. Η Ντιάνα, όπως και ο Πάνος, επιβίωσαν, ο καθένας με τον δικό του τρόπο, ενός σκληρού παρελθόντος. Αυτό, όσο κι αν τους στιγμάτισε, τους οδήγησε στους ήρωες που έχετε μπροστά σας σήμερα. Η πιο θαρραλέα, για εμένα, πράξη είναι να σταθείς ψυχικά γυμνός μπροστά σε κάποιον, αφήνοντάς τον να δει όλα σου τα κομμάτια. Κάθε σκοτάδι και κάθε φως, χωρίς να ντραπείς. Κανένας δεν πρέπει να ντρέπεται για όσα του συνέβησαν. Κάπως έτσι προκύπτει και ο τίτλος του δεύτερου βιβλίου «Ό,τι Έχω Ζήσει σου Ανήκει».

5. Η Ντιάνα φαίνεται να βρίσκεται σε μια διαρκή εσωτερική αναμέτρηση. Πώς χτίσατε έναν χαρακτήρα που ισορροπεί ανάμεσα στη δύναμη και στην ευθραυστότητα;

Αυτό δεν είμαστε όλες οι γυναίκες; Τα πιο δυνατά και ανθεκτικά όντα από τη μέρα της γέννησής μας. Μαζί με τη δύναμη αυτή, όμως, είμαστε ταυτόχρονα και τα πιο

«εύθραυστα» πλάσματα. Ακόμα και κατασκευαστικά θα έλεγες πως υστερούμε σε σχέση με την αντρική σωματική δύναμη. Βιώνουμε τα πάντα πιο έντονα λόγω αυτής της ετερόκλητης φύσης μας. Σκεφτόμαστε ασταμάτητα, νιώθουμε ασταμάτητα, αγαπάμε λες και δεν υπάρχει αύριο, μα με τον ίδιο ακριβώς τρόπο υπερασπιζόμαστε και τον εαυτό μας. Κρύβουμε τους φόβους, τις ανασφάλειες και τις ευαισθησίες μας. Πιθανότατα γιατί έτσι μεγαλώσαμε ή και γιατί έτσι έχουμε κατασκευαστεί: να αντέχουμε και να συνεχίζουμε, όπως ακριβώς και η Ντιάνα. Γι’ αυτό και μέχρι σήμερα πιστεύω πως δεν υπάρχει πιο υπέροχο πλάσμα εκεί έξω από τη γυναίκα, σε όλες της τις προεκτάσεις, με όλες της τις αντιθέσεις.

6. Κατά τη διάρκεια της συγγραφής, υπήρξε κάποια στιγμή που οι ίδιοι οι χαρακτήρες σάς οδήγησαν σε διαφορετική εξέλιξη από αυτή που αρχικά είχατε σχεδιάσει;

Ναι. Γενικά, ο τρόπος που γράφω δεν είναι ποτέ καλουπωμένος, που σημαίνει πως δεν έχω ποτέ στο μυαλό μου ολοκληρωμένη την ιστορία. Εξελίσσεται καθώς γράφω· οι ίδιοι οι χαρακτήρες είναι λες και με καθοδηγούν. Αυτό που συνήθως ξέρω είναι το τέλος· το γνωρίζω σχεδόν από την αρχή. Στη δική τους περίπτωση, το τέλος που είχα σκεφτεί ήταν πολύ σκοτεινό, κάτι που δεν μου άρεσε καθόλου, μα δεν μπορούσα να δω τίποτα άλλο. Γι’ αυτό σταμάτησα να γράφω αυτό το βιβλίο για κάποιους μήνες και έστρεψα την προσοχή μου σε ένα άλλο, εντελώς διαφορετικό. Ήξερα πως αυτό δεν ήταν το τέλος που τους άξιζε, μα όσο κι αν προσπαθούσα, είχα παγιδευτεί στο κεφάλι μου. Μια μέρα, λοιπόν, καθώς οδηγούσα και τους σκεφτόμουν, θυμάμαι πως «ζήλευα» και θαύμαζα ταυτόχρονα αυτή την εξωφρενική αγάπη, τους τόσο έντονους χαρακτήρες και όλα αυτά που έκαναν ο ένας για τον άλλον. Το είδα μπροστά μου· είδα το τέλος της ιστορίας τους εκείνη τη στιγμή. Τους είδα όπως ακριβώς έπρεπε να τους δω. Κι έτσι συνέχισα να γράφω.

7. Η συνέχεια μιας τόσο αγαπημένης ιστορίας συχνά συνοδεύεται από μεγάλες προσδοκίες. Σας δημιούργησε πίεση η επιστροφή στον κόσμο της Ντιάνας και του Πάνου;

Όχι τόσο πίεση όσο συγγραφικό άγχος! Τα μηνύματα που είχα λάβει για το πρώτο βιβλίο και το πόσο είχαν συνδεθεί και αγαπήσει τους ήρωες ήταν πάρα πολλά. Οπότε, αρχίζοντας να γράφω, είχα ένα περίεργο άγχος μήπως «καταστρέψω» την αρχική τους εικόνα. Αυτό θυμάμαι πως με είχε μπλοκάρει αρκετά. Γράφοντας, όμως, το πρώτο βιβλίο, ήδη γνώριζα πως θα υπήρχε δεύτερο και στο πρώτο υπήρχαν εσκεμμένα αρκετά κενά για το παρελθόν τους. Οπότε, το μόνο που είχα να κάνω ήταν να συνεχίσω να γράφω, απομονώνοντας κάθε εξωτερικό παράγοντα. Άλλωστε, από την πρώτη στιγμή που άρχισα να γράφω την ιστορία τους, όταν κατάλαβα πως αυτό εξελισσόταν σε ένα χειροπιαστό βιβλίο, με καθοδηγούσαν μόνοι τους. Χτίζονταν στο μυαλό μου καθώς τους έγραφα. Το μόνο που ήξερα ήταν πως διψούσαν και οι δύο για μια αληθινή αγάπη.

8. Υπάρχει κάποιος χαρακτήρας δευτερεύων ή «σιωπηλός» που θεωρείτε ότι παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας;

Ναι, και δεν είναι μόνο ένας. Υπάρχουν αρκετοί σιωπηλοί χαρακτήρες. Εννοείται πως η Τζούλια, που για μένα ξεχωρίζει για την αγνή ψυχή της, μας διδάσκει πως μια φιλία μετατρέπεται σε κάτι πολύ πιο δυνατό από έναν δεσμό αίματος. Από το πρώτο βιβλίο, επίσης, θα ξεχώριζα τον Τόνι: έναν υπερβολικά απλό και σχετικά απομονωμένο χαρακτήρα, που δρα υπόγεια, μεταφέροντας στην πρωταγωνίστρια του βιβλίου, με τον δικό του στωικό τρόπο, αυτά που αρνείται να ακούσει.

Όσο για το δεύτερο βιβλίο, εκεί οι δύο πολύ σημαντικοί δευτερεύοντες χαρακτήρες είναι οι δύο γυναίκες που μπαίνουν στην ιστορία: η Αλεξάνδρα, η γιαγιά της Ντιάνας, που είναι μια εμβληματική φιγούρα, εμπνευσμένη από τις δυναμικές, κυρίαρχες γυναίκες του παρελθόντος, αυτές που θαυμάζαμε καθώς μεγαλώναμε· και η Μιράντα (Μόιρα), μια αρχικά παρεξηγημένη προσωπικότητα με σχετικά μικρό ρόλο στο βιβλίο, αλλά με μια πολύ δυνατή και συγκινητική ιστορία για την απώλεια και το τι σημαίνει.

9. Τι θεωρείτε ότι κρατά ενωμένους δύο ανθρώπους όταν όλα μοιάζουν να τους απομακρύνουν;

Η ανάγκη τους να τους δει κάποιος γι’ αυτό που πραγματικά είναι. Ποτέ δεν ήταν αυτοσκοπός τους να σώσουν ο ένας τον άλλον, μα αυτό έκαναν τόσο αβίαστα, γιατί, όπως αναφέρω και στο βιβλίο μου, αυτοί οι δύο ήρωες ήταν φτιαγμένοι ο ένας για τον άλλον, κι ας μην το γνώριζαν. Ήταν «καταδικασμένοι» να κυνηγάνε ο ένας τον άλλον, γιατί στο διάβα τους συνάντησαν την πραγματική αγάπη.

10. Κλείνοντας, θα θέλαμε να μοιραστείτε μαζί μας το αγαπημένο σας ποίημα, τραγούδι και ταινία που σας συνοδεύουν αυτή την περίοδο, καθώς και το μέρος που σας εμπνέει περισσότερο.

Ποίημα είναι η «Πόλις» του Καβάφη. Με σημάδεψε όταν το πρωτοδιάβασα στο λύκειο και μέχρι σήμερα το κρατάω. «Έτσι που τη ζωή σου ρήμαξες εδώ στην κόχη τούτη τη μικρή, σ’ όλην τη γη την χάλασες». Αν και κανονικά αυτός ο στίχος θα έπρεπε να με τρομάζει, με κάνει να καταλάβω πως το μόνο που πραγματικά μετράει είναι το μέσα μας. Το πώς νιώθουμε εμείς οι ίδιοι για τον εαυτό μας. Κανένας προορισμός, μα ούτε και άνθρωπος, δεν μπορεί να μας αλλάξει ή να μας σώσει, αν εμείς δεν το κάνουμε για τον εαυτό μας.

Η αγαπημένη μου ταινία, που πριν γίνει ταινία ήταν βιβλίο, είναι το «Ημερολόγιο» (The Notebook). Έχω κατά καιρούς δεχτεί πολλά στραβά βλέμματα όταν λέω πως αγαπώ αυτή την ταινία, επειδή ίσως να φαίνεται γλυκανάλατη. Για μένα, όμως, το μήνυμά της ήταν καθοριστικό: «Το σημαντικότερο που θα κάνεις στη ζωή σου είναι να αγαπήσεις και να αγαπηθείς!» Αυτή η φράση, όσο περνούν τα χρόνια, εισχωρεί όλο και περισσότερο στην ψυχή μου. Στο τέλος της ημέρας -ή μάλλον στο τέλος μιας ολόκληρης ζωής- αυτό που μένει είναι η αγάπη που έδωσες και πήρες.

Και το σημαντικότερο για μένα είναι πως σε αυτή την ταινία και στο βιβλίο βλέπουμε τους ήρωες από την αρχή μέχρι το τέλος της ζωής τους. Οι ανεκπλήρωτοι έρωτες δεν είναι οι πιο δύσκολοι. Οι δύσκολοι είναι εκείνοι που δοκιμάζονται, αντέχουν, σπάνε, ξανακολλάνε και παλεύουν. Το «ακατόρθωτο» δεν είναι να ερωτευτείς και να αγαπήσεις. Το «ακατόρθωτο» στις μέρες μας είναι να παλέψεις μαζί με τον σύντροφό σου, ώστε να κρατήσεις μια τέτοια αγάπη μέχρι τα γεράματά σου.

Όσο για τραγούδι, δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποιο. Κάθε τραγούδι που επιλέγω είναι συνδεδεμένο με μια ανάμνηση, ένα πρόσωπο και μια στιγμή στη ζωή μου. Μία από τις αγαπημένες μου καλλιτέχνιδες στην Ελλάδα, όμως, είναι η Χάρις Αλεξίου. Τα τραγούδια της και η φωνή της πάντα βρίσκουν έναν τρόπο να εισχωρούν στην ψυχή μου.