Μπουμπουλίνας 18

Ίσως το πιο σκοτεινό και μισητό κτήριο της Αθήνας. Πίσω από το Αρχαιολογικό μουσείο και το Πολυτεχνείο, στεγάστηκε το περιβόητο κολαστήριο της Χούντας, η ταράτσα «όπου χτυπούσαν το βράδυ τον Αντρέα» και άλλους κρατούμενους οι βασανιστές των Συνταγματαρχών. Ο Μάλλιος, ο Λάμπρος, ο Μπάμπαλης, ο Καραπαναγιώτης, ο Κραββαρίτης, και οι όμοιοί τους εκπαιδεύτηκαν ειδικά για να βασανίζουν και εκτελούσαν αδίστακτα τις εντολές της χειρότερης όψης της δικτατορίας. Οι μέθοδοι ήταν πολλές και μάλιστα τις αποκαλούσαν «επιστημονικές»: φάλαγγα, ξύλο, απομόνωση, άθλιες συνθήκες κράτησης, ηλεκτροσόκ, εξευτελισμός και ψυχολογική βία σε βαθμό παράνοιας. Το κτήριο επί της οδού Μπουμπουλίνας είναι και το βασικό σκηνικό της παράστασης «Ανθρωποφύλακες».

Περικλής Κοροβέσης

Ο συγγραφέας του έργου και συγχρόνως ποιητής, λογοτέχνης, ακτιβιστής, πολιτικός και για κάποιους, ο πρώτος αναρχικός βουλευτής του ελληνικού κοινοβουλίου. Το έργο του «Ανθρωποφύλακες» είναι τελείως βιωματικό, περιγράφει τα βασανιστήρια και την κράτησή του από το δικτατορικό καθεστώς, όπως τα έζησε. Τη μέρα του πραξικοπήματος είχε πρόβα με άλλους νέους ηθοποιούς. Αυτομάτως, η θεατρική ομάδα μετατράπηκε σε αντιστασιακή. Λίγους μήνες μετά, ένας συναγωνιστής του τον μαρτύρησε κατόπιν βασανισμών κι έτσι, έζησε και ο ίδιος την κόλαση της οδού Μπουμπουλίνας.
Τη συγκλονιστική του μαρτυρία την συνέγραψε μόλις το 1969. Αρχικά κυκλοφόρησε κρυφά και μετέπειτα μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Είναι η πρώτη μαρτυρία διεθνώς για τους βασανισμούς των αντιφρονούντων από την Χούντα και χρησιμοποιήθηκε για την πτώση και τη δίκη της. Είκοσι χρόνια αργότερα, τον ίδιο τον Κοροβέση κάποιοι τον έδειχναν ως αρχηγό της 17Ν, επειδή κρατούταν στο κελί 17 όσο ήταν στην Ασφάλεια...

«Ανθρωποφύλακες»

Η παράσταση στο θέατρο Τέχνης είναι ένα εκκωφαντικό, ιστορικό χαστούκι αφύπνισης. Δεν είναι μόνο η ωμή βία της Χούντας και οι βασανισμοί από τους εκτελεστές με αντάλλαγμα λίγα προνόμια. Είναι και η ζημιά που προκλήθηκε στους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας, στα ταμεία της, στη δομή της, στο δημοκρατικό αίσθημα του λαού, στην έννοια του κράτους, στην εμπιστοσύνη, στη δικαιοσύνη, στην ελευθερία. Το έργο, προφανώς, παραμένει στυγνά επίκαιρο, αφού όπως λέει και ο Κοροβέσης σε συνέντευξή του, «οι άνθρωποι δεν είμαστε μόνο προοδευτικοί ή μόνο συντηρητικοί. Είμαστε ένα μίγμα και πρέπει να προσέχουμε τι κυριαρχεί».
Η διασκευή της Άνδρης Θεοδότου, εκτός από απαραίτητη για να σταθεί ένα δοκίμιο στη θεατρική σκηνή, είναι και έξοχη μένοντας πιστή στο πρωτότυπο. Η σκηνοθεσία του Μάνου Βαβαδάκη είναι απλή και δυνατή, όπως το έργο και οι έννοιες που πραγματεύεται. Χωρίς φανφάρες, ψεύτικους συναισθηματισμούς ή άτοπες εξάρσεις. Πολύ ευρηματική η παράλληλη πραγματικότητα των γκαλά, των δεξιώσεων, των διαφημίσεων, των «δημοσίων έργων», των κέντρων διασκέδασης και σαφώς της «χρυσής εποχής» του ελληνικού κινηματογράφου. Με ταρακούνησε η ταυτόχρονη εξιστόρηση των πολιτικών και πολιτιστικών πεπραγμένων, καθώς ενώ είναι και τα δύο γνωστά, συνήθως είναι ιστορικά αποσυνδεδεμένα μεταξύ τους στη συνείδησή μας.
Ο πρωταγωνιστής – αφηγητής, ο Νέστωρ Κοψιδάς, έκανε εξαιρετικά καλή εντύπωση. Αληθινός, στιβαρός, ταπεινόφρων και θαρραλέος, συνεπήρε τους θεατές. Οι συμπρωταγωνιστές του, Θεοδώρα Γεωργακοπούλου, Ελένη Ζαχοπούλου και Άρης Λάσκος, πολύ ταλαντούχοι και λαμπεροί, προσδίδουν το κάτι παραπάνω στην παράσταση με νόημα και ουσία και όχι απλά ως «ευχάριστο, μουσικό διάλειμμα». Σε αυτό συμβάλλουν και τα όμορφα κοστούμια εποχής από την Γιωργίνα Γερμανού, όπως και το έξυπνο σκηνικό – σχεδιάγραμμα των γραφείων και των κελιών της Ασφάλειας. Στα πολύ θετικά της παράστασης περιλαμβάνεται η μουσική επιμέλεια από τον Φάνη Ζαχόπουλο, αλλά και η κινησιολογία από την Στέλλα Κάλτσου.
Οι «Ανθρωποφύλακες» ανεβαίνουν Δευτερότριτα στο θέατρο Τέχνης και ενοχλούν, προβληματίζουν, πονάνε και καίνε. Δεν είναι μια «αντικειμενική» ιστορική ανασκόπηση με την ακαδημαϊκή έννοια. Είναι αληθινό, οδυνηρό βίωμα, ειπωμένο δημόσια με την προσδοκία να μην το βιώσει ποτέ ξανά κανείς.

"Το σημαντικό είναι ότι στη Χούντα εγώ ήμουν ελεύθερος" λέει ο Περικλής Κοροβέσης. "Αυτοί που λένε ότι μας χρειάζεται μια Χούντα είναι τα πρόβατα της κοινωνίας που θέλουνε ένα μαντρί για να τα σφάξουνε. Γιατί αυτό κάνει η Χούντα, σφάζει".

Ταυτότητα παράστασης
Θέατρο Τέχνης Κάρολου Κουν, Πεσμαζόγλου 5
Κάθε Δεύτερα και Τρίτη στις 21.00
Μέχρι 18/02/20

Συντελεστές
Διασκευή: Άνδρη Θεοδότου
Σκηνοθεσία: Μάνος Βαβαδάκης
Σκηνικά-Κοστούμια: Γιωργίνα Γερμανού
Μουσική: Φάνης Ζαχόπουλος
Μουσική Παραγωγή: Ορέστης Πετράκης
Κίνηση: Μυρτώ Γράψα
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου
Βοηθός σκηνοθέτη: Θεοδώρα Γεωργακοπούλου
Βοηθός σκηνογράφου: Τίνα Μαρινάκη
Φωτογραφίες: Μυρτώ Αποστολίδου

Παίζουν οι: Νέστωρ Κοψιδάς, Θεοδώρα Γεωργακοπούλου, Ελένη Ζαχοπούλου, Άρης Λάσκος