Διαβάζοντας το δελτίο Τύπου της παράστασης, μου γεννήθηκαν αρκετές ερωτήσεις και, ειλικρινά, δεν ξέρω από πού να ξεκινήσω... Ας τα πάρουμε λοιπόν από την αρχή.

1. Θα θέλατε να μας πείτε λίγα λόγια για το έργο «As If»;

Ας ξεκινήσουμε από το As If, τον τίτλο του έργου. Στο θέατρο, η λειτουργία “as if”, είναι η λειτουργία του ρόλου. Σύμφωνα με τις ψυχολογικές θεωρίες (Winnicott) είναι μια ψυχική διεργασία που βοηθάει τον εαυτό μας να επιβιώνει στον εξωτερικό κόσμο και να σχετίζεται με τους άλλους. Σύμφωνα με τις αρχές του ψυχολογικού θεάτρου (Στανισλάβσκι), είναι η βασική διεργασία του ηθοποιού μέσα στον κόσμο των θεατρικών έργων. Η διεργασία αυτή, επιτρέπει στο πραγματικό να συνυπάρχει με το φανταστικό και να συνδέονται μεταξύ τους απελευθερωτικά και λυτρωτικά, γεννώντας το συμβολικό, όπως το παιχνίδι, η ποιητική δημιουργία και η τέχνη, και προσφέροντας στο άτομο εκφραστική διέξοδο και κοινωνική νοηματοδότηση. Ωστόσο, η διεργασία αυτή μπορεί να διαστρεβλωθεί καθώς ένα άτομο μεγαλώνει και εξατομικεύεται και αντιμετωπίζει αργότερα τις κοινωνικές απαιτήσεις. Κάποιες φορές η δύναμη που προσφέρει αυτή η λειτουργία, γίνεται χειρισμός και δοκιμασία με τα όρια, οδηγώντας σε δρόμους αποσύνδεσης, ψευδαίσθησης και μοναχικότητας. Το θέατρο του Tennesse Williams κατακλύζεται, από αυτή τη διττή λειτουργία απελευθέρωσης και καταστροφής και γι’ αυτό είναι τόσο ελκυστικό: φέρνει στη σκηνή την ανθρώπινη ευαισθησία, μέσα από ρόλους ευάλωτους, μοναχικούς, συχνά περιθωριακούς, προκαλώντας μας να τους αντικρύσουμε, σα να βάζει στο χέρι μας ένα πολύτιμο, εύθραυστο αντικείμενο, για να δει πώς θα το διαχειριστούμε.

2. Πώς γεννήθηκε η ιδέα για τη συγκεκριμένη παράσταση; Υπήρξε κάποιο γεγονός, κάποια εικόνα ή κάποια προσωπική ανάγκη που αποτέλεσε την αφετηρία;

Τα έργα του Williams είναι συχνά παρεξηγημένα, καθώς συνήθως προσλαμβάνονται μέσα από την οπτική των ασφυκτικών διαπροσωπικών συγκρούσεων των νευρωσικών χαρακτήρων τους, απογυμνωμένων από το κοινωνική τους πλαισίωση. Ίσως γιατί οι ήρωες και οι ηρωίδες του αποτελούν ξεχωριστά, ιδιότροπα πλάσματα στο θεατρικό χώρο, που σαγηνεύουν και μαγνητίζουν το κοινό τους εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, τα έργα της πιο ώριμης εποχής του, ελάχιστα γνωστά τα περισσότερα, τόσο από πλευράς μορφής, όσο και περιεχομένου, συνδιαλέγονται με τα σύγχρονα ρεύματα του θεάτρου της σκληρότητας, του γκροτέσκ, του πολιτικού θεάτρου, του θεάτρου συμπερίληψης και αποδοχής των έμφυλων ταυτοτήτων. Τα μονόπρακτα έργα που έχουν επιλεγεί για την παράσταση, Προς κατεδάφιση και Μίλα μου σαν τη βροχή, όπως και το Δημοτικό Σφαγείο και ο Κύριος Πάρανταϊς, που παίζονται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό, σε μετάφραση Ορέστη Κορακιανίτη, είναι βασικά πολιτικά έργα. Παρουσιάζουν τον αγώνα επιβίωσης του ανθρώπου κάθε ηλικίας και φύλου μέσα σε σκληρές συνθήκες οικονομικής ύφεσης, φτώχειας, κοινωνικού ανταγωνισμού και ολοκληρωτικών καθεστώτων. Προσωπικά, την εποχή αυτή, μέσα στη διεθνή σκηνή των πολεμικών συρράξεων, με ενδιαφέρει περισσότερο η πολιτική διάσταση των έργων του. Όταν ήμουν νέος, στις εισαγωγικές εξετάσεις στη δραματική σχολή, είχα επιλέξει τον ανδρικό ρόλο του «Μίλα μου σαν τη βροχή», μάλλον για την ψυχική του ανθεκτικότητα μέσα στις αρνητικές συνθήκες που ζούσε. Τότε, ο ρόλος αυτός ήταν ένας φίλος που θα ήθελα να έχω στις μοναχικές μου διαδρομές, αναζητώντας την προσωπική μου ταυτότητα.

3. Θέατρο, μουσική και εικαστικά συνυπάρχουν στην παράσταση. Πόσο σημαντικός είναι για εσάς αυτός ο διάλογος ανάμεσα στις διαφορετικές μορφές τέχνης;

Ένα βράδυ παρακολουθούσα σε μια μουσική σκηνή μια jazz συναυλία από το συγκρότημα Kukuruznik Quartet (Ορέστης Ζυρίνης, σαξόφωνο, Νίκος Κορδέλης, κιθάρα, Κωνσταντίνος Μεντζελόπουλος, κόντρα μπάσο και Ευαγγελία Σταύρου, κρουστά). Ο κόσμος που δημιουργούσαν αυτοί οι εξαιρετικοί δεξιοτέχνες μουσικοί, με έβαλαν κατευθείαν μέσα στο κλίμα των έργων του Williams. Με μετέφεραν πάλι στα μουσικά στέκια της Νέας Ορλεάνης (ένα ταξίδι που είχα κάνει παλιότερα), περιοχή εμβληματική για τη ζωή και τα έργα του Williams. Τους έκανα πρόταση συνεργασίας και αποφασίσαμε να δοκιμαστούμε μαζί στο project αυτό. Από τη αρχή, δεν φαντάστηκα την μπάντα να παίζει μόνη της σε ένα σημείο του θεάτρου, αλλά να βρίσκεται πάνω στη σκηνή, μαζί με τους ηθοποιούς και να συνδιαλέγεται με αυτούς. Οι μουσικοί να δημιουργούν τα ηχο-τοπία σε κάθε μονόπρακτο και η κίνηση των ηθοποιών (Στέλλα Κρούσκα) να κουρδίζει το ρυθμό τους. Είναι όλοι μαζί performers, συνθέτουν την ατμόσφαιρα των έργων. Οπότε αυτόματα, η παράσταση αποτελεί ένα μουσικο-θεατρικό γεγονός. Ως προς τη σκηνογραφία, τα κοστούμια (Ερωφίλη Πολιτοπούλου) και τους φωτισμούς (Σάκης Μπιρμπίλης), για μένα είναι αναπόσπαστα μέρη της παράστασης, δημιουργούν μια εικαστική παλέτα. Εξελίσσονται ανάλογα με την πλοκή του έργου και διαμορφώνουν το περιβάλλον για κάθε σκηνή, άλλοτε δημιουργώντας γέφυρες στην παράσταση, άλλοτε ενισχύοντας τις δράσεις των ρόλων. Επιπρόσθετα, οι προβολές (Susami creative agency) είναι εικαστικοί πίνακες, ένας για κάθε μονόπρακτο.

4. Μπορούν οι τέχνες να λειτουργήσουν ως ένας τρόπος έκφρασης, επικοινωνίας αλλά και ψυχοθεραπείας;

Οι τέχνες εκπληρούν από τη γέννησή τους την ανάγκη του ανθρώπου να κοινωνήσει, να επικοινωνήσει, να στοχαστεί. Να βρει ελπίδα και νόημα στην ύπαρξή του μέσα στο χαοτικό σύμπαν. Να μπορέσει να πιστέψει. Να μπορέσει να αποδεχτεί τη φθορά, να ανακαλύψει στιγμές ευτυχίας, στη σύνδεσή του με τους άλλους. Για τους λόγους αυτούς είχαν ανέκαθεν θεραπευτική αξία. Μεγάλου εύρους σύγχρονες έρευνες της τελευταίας εικοσαετίας, αποδεικνύουν τη σημαντική σημασία της τέχνης και της δημιουργικότητας στο ανθρώπινο ευ ζην, είτε αυτές εφαρμόζονται αμιγώς με τη μορφή της Τέχνης, είτε με τη μορφή ψυχοθεραπειών μέσω Τέχνης, που αποτελούν σήμερα έγκυρες και αποτελεσματικές μορφές θεραπείας. Καθόλου τυχαίο ότι στα διεθνή συστήματα υγείας, και στην Ελλάδα πρόσφατα, έχουν αρχίσει να προτείνονται από τους ειδικούς, με τον όρο της «πολιτιστικής συνταγογράφησης», δηλαδή ως δράσεις πολιτισμού που μπορούν να έχουν θεραπευτική αξία.

5. Θα θέλατε να μας μιλήσετε λίγο για την Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός»; Ποιος είναι ο ρόλος της και τι προσπαθεί να προσφέρει μέσα από τη δράση της;

H Εταιρεία Δραματικής Έκφρασης και Θεραπείας «Παλμός» ιδρύθηκε στην Αθήνα το 2005, με σκοπό την έρευνα και τις δράσεις στο πεδίο που εκτείνεται ανάμεσα στην τέχνη του θεάτρου, την ψυχοθεραπεία και την κοινωνική ευαισθητοποίηση. Ως ψυχίατρος- δραματοθεραπευτής, με σπουδές δραματικής σχολής και θεάτρου στην Ελλάδα και την Αγγλία, θέλησα να δημιουργήσω ένα πυρήνα ανθρώπων που έβλεπαν το θέατρο όχι μόνο ως τέχνη, αλλά και ως διεργασία εκπαίδευσης, θεραπείας και συνύπαρξης. Έτσι κάλεσα ανθρώπους από το θέατρο, το χορό, τη μουσική, τα εικαστικά, που είχαν παρόμοια οπτική και δημιουργήσαμε μια ευρύτερη Κοινότητα. Οι δράσεις μας είναι πολλές και ποικίλες, αλλά αυτό που προέχει για μένα είναι η ανθρώπινη σχέση, που τη βάζω πάνω από την καλλιτεχνική συνεργασία. Μέσα από αυτή τη ζωντανή Κοινότητα του «Παλμού», πραγματοποιούμε θεατρικές παραγωγές, σεμινάρια, θεατρικά εργαστήρια για ερασιτέχνες ηθοποιούς. Ο βασικός μας κρίκος όμως είναι το Θέατρο Playback, ένα είδος θεάτρου που βασίζεται στις αφηγήσεις του κοινού και την αναπαράστασή τους μέσω αυτοσχεδιασμού από ομάδα κατάλληλα εκπαιδευμένων καλλιτεχνών. Μετά από πολυετή εμπειρία σε αυτό το είδος, συμμετοχή σε διεθνή συνέδρια και σεμινάρια από τους ιδρυτές του, ο «Παλμός» έγινε η έδρα της Ελληνικής Σχολής Θεάτρου Playback, που είναι η μόνη διαπιστευμένη σχολή στην Ελλάδα από το Διεθνές Κέντρο της Νέας Υόρκης (CPT).

6. Τι θα θέλατε να εισπράξει ο θεατής φεύγοντας από την παράσταση «As If»; Υπάρχει κάποιο συναίσθημα ή κάποια σκέψη που θα θέλατε να πάρει μαζί του;

Στις σημερινές συνθήκες, η Τέχνη δεν μπορεί παρά να αφουγκράζεται την ανάσα και το μόχθο του θεατή, να κατανοεί το γιατί έρχεται να δει μια παράσταση και σε τι κόσμο θα επιστρέψει μετά από αυτήν. Τα κοινωνικά ζητήματα που αναδύονται στα έργα του Williams, παρουσιάζονται σπαρακτικά μέσα από τα έργα του, διεγείροντας τις αισθήσεις μας και προκαλώντας μας συγχρόνως να πάρουμε συνειδητά θέση στη ζωή μας. Παραμένουν ωστόσο ποιήματα, γοητευτικά, λαμπερά μέσα στη θεατρική τους μαγεία, παρά την κοινωνική και ψυχική δυστοπία που φέρνουν στο φως. Καλλιεργούν στην ψυχή έναν κήπο όπου η αισθητική και η ευαισθησία μπορούν να ανθίσουν και να ευδοκιμήσουν.

7. Θα θέλατε να μας συστήσετε τους υπόλοιπους συντελεστές της παράστασης; Και φυσικά, να ενημερώσετε τους αναγνώστες μας για τις ημέρες και τις ώρες των παραστάσεων.

Τους ρόλους των έργων υποδύονται οι ηθοποιοί Λάμπρος Παπαγεωργίου (που είναι και ο βασικός τραγουδιστής στην παράσταση), Στέλιος Γιαννακός και Μυρτώ Λελόβα. Εκτός από τους συντελεστές στους οποίους αναφέρθηκα σε προηγούμενη ερώτηση, πολύτιμη βοηθός στην όλη παραγωγή και την επιμέλεια κειμένων ήταν η Αλεξία Πολυμενοπούλου. Ειδική βοήθεια προσέφεραν οι Ξένια Κούβελα (βοηθός ενδυματολόγου) και Φοίβος Σαμαρτζής (video mapping). Η φωτογράφιση ήταν του Ιπποκράτη Ναυρίδη. Οι παραστάσεις θα παίζονται στο Studio Μαυρομιχάλη, από 11 Νοεμβρίου κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 9.00 μ.μ. και θα έχουν διάρκεια 2 ώρες. Εισιτήρια προπωλούνται ήδη στο more.com (https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/as-if-afieroma-ston-tennessee-williams/  

8. Υπάρχουν άλλα σχέδια ή επόμενα βήματα που θα μπορούσατε να μοιραστείτε μαζί μας;

Στο πλαίσιο του «Παλμού» λειτουργεί η ομάδα θεάτρου Playback Ψ, η πρώτη ομάδα αυτού του θεατρικού είδους στη χώρα μας από επαγγελματίες καλλιτέχνες, με μια πορεία εικοσαετίας, η οποία δίνει κάθε χρόνο μια σειρά παραστάσεων με διαφορετικό θέμα. Τον περασμένο Ιούνιο το θέμα ήταν «Πόλεμος». Εκεί το κοινό έχει την ευκαιρία να μοιραστεί προσωπικές ιστορίες και να τις δει στη σκηνή μέσα από τον άμεσο αυτοσχεδιασμό των ηθοποιών. Επίσης, η ομάδα παίζει σε πλαίσια θεραπευτικά και εκπαιδευτικά μετά από ειδική πρόσκληση. Ακόμη, λειτουργούν τρία θεατρικά εργαστήρια για ερασιτέχνες, καθένα από τα οποία ανεβάζει ένα έργο διαφορετικού θεατρικού συγγραφέα κάθε χρονιά (palmos.info).

9. Κλείνοντας, θα θέλατε να στείλετε ένα μήνυμα ή μια ευχή στους φίλους και αναγνώστες της σελίδας μας;

Θα χαρούμε πολύ να σας έχουμε κοντά μας στις παραστάσεις. Η ευκαιρία early bird ισχύει ήδη, όπως και η προσέλευση ομάδων άνω των 10 ατόμων με εκπτωτικό εισιτήριο. Εύχομαι να έχουμε ψυχική υγεία και ειρήνη και να μην βλέπουμε αυτά που συμβαίνουν γύρω μας με αδιαφορία. Ο Williams γράφει σ’ ένα ποίημα: «Διστακτικά φεύγει ο καιρός, γλιστρά πιο πέρα. Δεν μένει πια καιρός ν’ αγαπηθούμε. Μια νύχτα μόνο, μία μέρα.»

Σας ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο σας και σας ευχόμαστε ολόψυχα καλή επιτυχία στην παράσταση «As If».