Συνέντευξη με την Λυδία Μποτέλη με αφορμή το βιβλίο της ''Θύελλα'' που κυκλοφορεί από της εκδόσεις Αγγελάκη
Δεν υπήρξε κάποια συγκεκριμένη στιγμή. Αυτή η ιστορία έγινε μια σκέψη που άρχισε να ωριμάζει μέσα μου από τότε που την άκουσα και όσο μεγάλωνα με απασχολούσε όλο και περισσότερο. Η Ισμήνη έγινε για εμένα ένα σύμβολο της γυναίκας που ενώ έχει καταφέρει να εξασφαλίσει όλα όσα ονειρευόταν πάντα για τη ζωή της είδε ξαφνικά μπροστά της να ξεσπά μια θύελλα και επέλεξε να αφεθεί στη δύναμή της, γνωρίζοντας ότι θα χάσει τα πάντα. Κι αυτό θέλει πολλή τόλμη για να το κάνεις αν και ξέρεις τι συνέπειες θα φέρει. Έτσι κατάλαβα ότι αυτή η ιστορία δεν αφορούσε μόνο έναν έρωτα. Ήταν μια ιστορία για τη δύναμη της επιθυμίας να σαρώσει βεβαιότητες, επιλογές και μια ολόκληρη ζωή που έμοιαζε μέχρι τότε απολύτως τακτοποιημένη. Και τότε αισθάνθηκα ότι η Ισμήνη έπρεπε να αποκτήσει τη δική της ζωή στις σελίδες ενός βιβλίου.
2) Αν μπορούσατε σήμερα να καθίσετε ξανά στο οικογενειακό τραπέζι, απέναντι στη γιαγιά σας, και να της πείτε ότι η ιστορία της Ισμήνης έγινε βιβλίο, τι θα θέλατε να τη ρωτήσετε που δεν τη ρωτήσατε τότε;
Αυτό που δεν τη ρώτησα ποτέ μου. Τι ακριβώς σκεφτόταν η ίδια για την Ισμήνη, πώς έβλεπε από την οπτική των δικών της χρόνων αυτή τη γυναίκα, πώς θα αντιδρούσε η ίδια αν βρισκόταν στη θέση της. Ξέρετε, η γιαγιά μου ήταν ένας άνθρωπος που δεν έκρινε τους άλλους, είχε μια σοφία στη συμπεριφορά της. Μου αφηγήθηκε την ιστορία αυτής της γυναίκας και με άφησε να βγάλω μόνη μου τα συμπεράσματά μου. Σίγουρα πάντως θα ήταν πολύ περήφανη αν έβλεπε το βιβλίο μου. Η γιαγιά μου ήταν ένας άνθρωπος πολύ τρυφερός, πολύ γλυκός που της άρεσε πολύ να μας διηγείται ιστορίες. Ίσως γράφοντας αυτό το βιβλίο να έκανα τελικό εκείνο που η ίδια δεν είχε τολμήσει να κάνει, να αρχίσω την ενασχόληση με τη γραφή.
3) Η Ισμήνη βρίσκεται ανάμεσα σε έναν άντρα που της προσφέρει ασφάλεια και έναν που μοιάζει να ξυπνά μέσα της κάτι επικίνδυνο. Πιστεύετε ότι η αγάπη μπορεί να ξεχωρίσει από την ανάγκη όταν οι δύο μοιάζουν τόσο πολύ;
Δεν είναι πάντοτε εύκολο να ξεχωρίσουμε την αγάπη από την ανάγκη, έχετε δίκιο, ιδιαίτερα όταν ξαφνικά κάνει την εμφάνισή του στη ζωή μας ένας άνθρωπος, ο οποίος μας προσφέρει ό,τι δεν είχαμε και αποζητούσαμε όλη μας τη ζωή. Τότε είναι πολύ εύκολο να τον αγαπήσουμε και μαζί να αγαπήσουμε και ό,τι μας προσφέρει. Αυτό συμβαίνει και στην Ισμήνη. Τα συναισθήματά της για τον Μελτέμη είναι αληθινά, όπως ακριβώς αληθινά θα είναι κι εκείνα που αιφνιδιαστικά θα νιώσει για τον Ιάσονα, καθώς μαζί του θα ανακαλύψει τη δύναμη μιας επιθυμίας αβάσταχτα ερωτικής και τότε θα καταλάβει και η ίδια τι είναι αγάπη τελικά και τι ανάγκη.
4) Ο Μελτέμης και ο Ιάσονας είναι δύο αδέλφια που διεκδικούν, με εντελώς διαφορετικό τρόπο, χώρο στη ζωή της Ισμήνης. Ποιος από τους δύο γνωρίζει πραγματικά ποια είναι;
Κανείς από τους δύο δεν γνωρίζει στην πραγματικότητα ποια είναι στ’ αλήθεια αυτή η μοιραία γυναίκα της ζωής τους. Ο Μελτέμης γνωρίζει μια γυναίκα που ζητά την ασφάλεια και την κοινωνική καταξίωση. Μια γυναίκα που θέλει να ζήσει μακριά από τις στερήσεις και τις ανασφάλειες του παρελθόντος. Ο Ιάσονας από την άλλη γνωρίζει στο πρόσωπο της Ισμήνης ένα μοιραίο θηλυκό, γεμάτη πάθος και επιθυμίες που δρα παρορμητικά ζητώντας να βιώσει έναν μεγάλο έρωτα. Αυτή ακριβώς είναι και η δυσκολία της Ισμήνης. Μοιράζεται ανάμεσα σε δυο άντρες που ο καθένας γνωρίζει μια διαφορετική εκδοχή της ενώ η ίδια προσπαθεί να καταλάβει με ποια ακριβώς εκδοχή της θέλει τελικά να ζήσει. Νομίζω ότι το ζήτημα δεν είναι ποιος από τους δυο άντρες της ζωής της τη γνωρίζει πραγματικά αλλά αν η ίδια γνωρίζει τον εαυτό της.
5) Η Ισμήνη ξεκινά αναζητώντας μια καλύτερη ζωή και καταλήγει μέσα σε έναν κόσμο γεμάτο εξουσία, επιθυμία και εκβιασμούς. Ποιο ήταν το σημείο χωρίς επιστροφή για εκείνη;
Η στιγμή της συνάντησής της με τον έρωτα. Στο πρόσωπο του Ιάσονα η Ισμήνη βλέπει πως αναπόφευκτα η σύγκρουση ανάμεσα στη ζωή που επέλεξε για την κοινωνική της ανέλιξη και ασφάλεια και στον παράφορο έρωτα που τη διεκδικεί ανελέητα είναι αναπόφευκτη. Αντιλαμβάνεται αμέσως ότι επιτρέποντας στην επιθυμία που την κυριεύει να καθορίσει τις πράξεις της αρχίζει η εξέλιξη μιας σειράς γεγονότων που θα την ξεπεράσει, καθώς οι επιλογές της πια θα φέρουν συνέπειες όχι μόνο στην ίδια και στο αντικείμενο του μοιραίου της πόθου αλλά και σε όλους όσοι βρίσκονται γύρω της. Από εκεί και μετά δεν θα υπάρξει επιστροφή.
Η Ισμήνη καταλαβαίνει πως όσο και να προσπαθεί να κρατήσει ταυτόχρονα στη ζωή της τη σιγουριά και την οικονομική και κοινωνική ευμάρεια από τη μια και τον θυελλώδη έρωτα από την άλλη που την καλεί δεν θα τα καταφέρει και πως κάθε επόμενη απόφαση θα έχει το τίμημά της αλλά συνεχίζει μέχρι τέλους, αδιάφορη και σθεναρά αποφασισμένη να ζήσει τον αδιαπραγμάτευτο έρωτά της. Αυτό δεν κάνει πάντα ο έρωτας;
6) Αν μπορούσατε να αλλάξετε ένα μόνο πράγμα στη μοίρα της Ισμήνης πριν ξεκινήσει η ιστορία, θα την κάνατε πιο τολμηρή ή θα της στερούσατε κάποια από τις επιλογές που την οδήγησαν στην καταστροφή;
Όσο έγραφα τη Θύελλα αγάπησα την Ισμήνη, όπως ακριβώς είναι. Δεν θα ήθελα εκ των υστέρων να αλλάξω τις επιλογές, οι οποίες καθόρισαν τελικά την τύχη της. Αν άλλαζα κάτι, αυτομάτως η Ισμήνη θα γινόταν ένας άλλος άνθρωπος, αφού οι επιλογές μας είναι ο χαρακτήρας μας και το αντίστροφο. Η Ισμήνη είναι μια νέα γυναίκα γεμάτη πάθος, με πάθη σίγουρα και ανησυχίες, όνειρα και συγκεκριμένες φιλοδοξίες, γεμάτη αδυναμίες και λάθη, ίσως, αλλά είναι μια γυναίκα που επιθυμεί, παρασύρεται, φοβάται και πληρώνει κάποτε πολύ ακριβά όσα επέλεξε. Αν της αφαιρούσα οτιδήποτε από όλα αυτά θα αφαιρούσα μαζί κι ένα κομμάτι από την αλήθεια της.
7) Πόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η σιωπή μέσα σε μια οικογένεια όπου όλοι γνωρίζουν την αλήθεια, αλλά κανείς δεν τολμά να την πει;
Αυτό το ερώτημα με ενδιέφερε πολύ όταν έγραφα τη Θύελλα. Οι ήρωες μου πιστεύουν ότι με τη σιωπή μπορούν να κρατήσουν την αλήθεια υπό έλεγχο. Όμως η αλήθεια πάντα στο τέλος βρίσκει τρόπο να επιστρέψει. Και τότε το βάρος όσων έμειναν ανείπωτα μπορεί να είναι μεγαλύτερο από την ίδια την αποκάλυψη. Όσα δεν λέγονται υπάρχουν και επηρεάζουν συμπεριφορές, γεννούν ενοχές, φόβο, καχυποψία και πολλές φορές περνούν από τη μία γενιά στην επόμενη. Σε μια οικογένεια, μάλιστα, όπου όλοι γνωρίζουν και όλοι σιωπούν, δημιουργείται μια παράξενη συνενοχή. Ο καθένας προστατεύει κάτι, έναν άνθρωπο, τον εαυτό του ή την εικόνα της οικογένειας, προσπαθώντας να κρατήσει τις ισορροπίες. Η σιωπή δεν καταφέρνει όμως πάντα να προστατεύει όσους την επιλέγουν και τότε γίνεται στο τέλος επικίνδυνη.
8) Η φράση «η προδοσία έχει πάντα συνέπειες» μοιάζει σαν προειδοποίηση. Ποια είναι, όμως, η μεγαλύτερη προδοσία της ιστορίας: αυτή που έγινε, αυτή που αποκαλύπτεται ή αυτή που η Ισμήνη θα κάνει στον ίδιο της τον εαυτό;
Πολύ ωραία η ερώτησή σας. Θα προτιμούσα να ανακαλύψουν την απάντηση οι αναγνώστες διαβάζοντας το βιβλίο γιατί κάθε αναγνώστης προσλαμβάνει το κείμενο διαφορετικά. Προσωπικά, θα έλεγα πως η πιο οδυνηρή προδοσία είναι εκείνη που στρέφεται τελικά απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό. Μπορούμε να συγχωρήσουμε έναν άνθρωπο που μας πρόδωσε, να θυμώσουμε μαζί του, να απομακρυνθούμε, ακόμη και να ξαναφτιάξουμε τη ζωή μας. Είναι πολύ δυσκολότερο να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι εμείς οι ίδιοι προδώσαμε κάτι βαθύτερο μέσα μας, μια επιθυμία, μια αλήθεια, μια επιλογή που φοβηθήκαμε να κάνουμε.
Η Ισμήνη βρίσκεται πολλές φορές μπροστά σε αυτό το δίλημμα. Επιλέγει, επιθυμεί, φοβάται, παρασύρεται και στο τέλος καλείται να αναμετρηθεί με τις συνέπειες. Στη Θύελλα η προδοσία δεν αφορά μόνο όσα κάνουμε στους άλλους. Αφορά και όσα αρνούμαστε στον εαυτό μας. Και το τίμημα αυτής της προδοσίας μπορεί να αποδειχθεί το βαρύτερο.
9) Ποια είναι τα επόμενα συγγραφικά σας σχέδια;
Θα σας πω μόνο ότι η γιαγιά μου μου έχει πει και άλλες ιστορίες. Η αλήθεια είναι ότι οι αληθινές ιστορίες όταν μεταφέρονται μυθοπλαστικά πάντα με γοήτευαν. Έτσι ήδη έχω αρχίσει να γράφω το νέο μου βιβλίο, μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, πολύ έρωτα, ακόμη περισσότερη αγάπη και τρυφερότητα αλλά και πάθος, μίσος, προδοσία και ανελέητα πεπρωμένα.
10) Κλείνοντας, θα θέλαμε να μοιραστείτε μαζί μας το αγαπημένο σας ποίημα, τραγούδι και ταινία που σας συνοδεύουν αυτή την περίοδο, καθώς και το μέρος που σας εμπνέει περισσότερο.
Υπάρχουν πολλά μέρη που με εμπνέουν και όλα είναι κοντά στη φύση. Με ηρεμεί πάντα ένα ταξίδι σε κάποιο νησί ή μια βόλτα σε κάποιο δάσος. Μου δημιουργούν τις απαραίτητες συνθήκες ηρεμίας στις οποίες μπορώ να αφοσιωθώ σε μια ιδέα που κυοφορείται μέσα μου και έτσι επιστρέφοντας στο γραφείο μου να καταπιαστώ με τη συγγραφική μου ενασχόληση με περισσότερη όρεξη. Παρακολουθώ πολύ κινηματογράφο και βλέπω ταινίες στις σχετικές πλατφόρμες. Αυτή την περίοδο αναμένω με χαρά να ξαναδώ την τηλεοπτική σειρά Ριφιφί του Τσαφούλια που πραγματικά είναι πολύ αξιόλογη δουλειά. Όσο για τραγούδι, υπάρχει σήμερα κάποιος ανάμεσά μας που δεν σιγοψυθιρίζει τις Ώρες μικρές, του Γιώργου Μαζωνάκη; Για τον αδόκητο χαμό του, για ένα τέλος που μας συντάραξε όλους, για την αναπόδραστη αλήθεια μιας εντελώς άδικης απώλειας.
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τις πολύ ωραίες ερωτήσεις
Λυδία Μποτέλη