Συνέντευξη με τις Ιόνυ Μοσχοβάκου και Μάρω Πέτλη σχετικά με την εικαστική performance CREATA του Φάνη Σακελλαρίου, που παρουσιάζεται στα "Τζάμια Κρύσταλλα".
1. Μετά την πρώτη sold out παρουσίαση στην Prague Quadrennial 2023 στο DISK Theatre, DAMU της Τσεχίας, η performance CREATA του performance artist, σκηνοθέτη και sound designer, Φάνη Σακελλαρίου, θα παρουσιαστεί στα Τζάμια Κρύσταλλα, ένα νέο χώρο στο Μεταξουργείο, αφιερωμένο στις παραστατικές τέχνες. Τι σημαίνει ο τίτλος CREATA και πώς συνδέεται με την κεντρική ιδέα της performance;
ΜΠ: Πάντοτε απολαμβάνω να απαντώ σε αυτή την ερώτηση. Ο τίτλος κρύβει μέσα του το create(δημιουργώ),την βασική έννοια στην οποία δουλέψαμε για να φτιάξουμε την performance. Τι σημαίνει δημιουργώ, τι θυσιάζω για να δημιουργήσω, για ποιον δημιουργώ, πότε και υπό ποιες συνθήκες, τι δημιουργώ και τι αντίκτυπο έχει αυτό που δημιουργώ. Από την δημιουργία της ίδιας της ζωής, μέχρι την καλλιτεχνική δημιουργία. Άλλωστε αυτή είναι και η δράση της ίδιας της παράστασης, καθώς παρακολουθούμε δυο πλάσματα που πασχίζουν να δημιουργήσουν κάτι καινούργιο, προσπαθώντας να διορθώσουν τα λάθη που έκαναν. Κατέστρεψαν τον κόσμο στον οποίο ζούσαν, φέρθηκαν σε όλα - στη γη τους, στον πολιτισμό, στα επιτεύγματά τους, στην ζωή- με την σκληρότητα και τη βιαιότητα που φέρεται ένας χασάπης σε ένα κομμάτι κρέας. Και έγιναν οι ίδιοι κρέατα, σώματα σε αποσύνθεση, που θυσιάζονται.
2. Θα μας πείτε λίγα πράγματα για τον χώρο; Πώς ενσωματώνεται ο χώρος των "Τζαμιών Κρυστάλλων" στη σύνθεση της performance;
ΜΠ:Τα “Τζάμια Κρύσταλλα” είναι ο ιδανικός χώρος για τα CREATA. Έχει ακριβώς την αίσθηση και την ατμόσφαιρα που χρειάζεται η παράσταση. Ένα υπόγειο σαν καταφύγιο, σκοτεινό, υγρό, που κάποτε είχε άλλη χρήση και άλλη ζωή. Το τέλειο “σπίτι” για τα δυο πλάσματα της παράστασης, που μοιάζουν να ζουν εκεί μέσα από πάντα. Το μαγικό είναι ότι ήδη από τα σκαλοπάτια που κατεβαίνεις για να φτάσεις στην αίθουσα της performance, μπαίνεις σε έναν άλλο χωροχρόνο.
3. Πώς θα περιγράφατε τη δική σας καλλιτεχνική ταυτότητα και πώς εκφράζεται μέσα από το CREATA;
ΜΠ: Δεν ξέρω αν η καλλιτεχνική μου ταυτότητα είναι ένα πράγμα. Ελπίζω να είναι μια βεντάλια που εξελίσσεται και αλλάζει μαζί με εμένα. Το σίγουρο είναι, ότι αυτό που με αφορά βαθιά και με ενδιαφέρει να ερευνώ, είναι το σώμα. Το σώμα ως ένας τόπος που υπάρχει μέσα μας και που μπορεί να εκφράσει έννοιες, συναισθήματα, εικόνες έξω από εμάς, πάνω στη σκηνή, ενώπιον του κοινού. Μέσα από αυτό το πρίσμα βλέπω το θέατρο, τον χορό και την διδασκαλία. Και με ενδιαφέρει πολύ να ανακαλύψω πόσο βαθιά στο νευρικό μας σύστημα φτάνει αυτή η σύνδεση του μέσα και του έξω. Στα CREATA, αλλά και σε όλες τις παραστάσεις του Φάνη Σακελλαρίου, ξεκινάμε να χτίζουμε τον “κόσμο” της παράστασης από τα σώματα, αυτοσχεδιάζουμε πολύ και βασιζόμαστε στις πληροφορίες που φέρει το σώμα του performer για να δημιουργήσουμε “τους χαρακτήρες”. Ερευνούμε τα όρια του σώματος και διαπραγματευόμαστε συνεχώς την ισορροπία του μέσα και του έξω.
Δηλαδή τι θέλω να εκφράσω ως performer, πως αποτυπώνεται αυτό στο σώμα μου, τι σήμα δίνει σε αυτόν που με παρακολουθεί και πως αυτό το σήμα μεταφράζεται.
Χρησιμοποιώ πρώτο πληθυντικό γιατί οι συντελεστές της παράστασης και οι συνεργάτες του Φάνη, δημιουργούμε όλοι μαζί την τελική performance. Όλα τα στοιχεία συνομιλούν μεταξύ τους και είναι ισάξια. Ο λόγος, κίνηση, τα σκηνικά, τα κοστούμια, τα φώτα, η μουσική, όλα φτιάχνουν ένα εικαστικό περιβάλλον. Και ομολογώ ότι είμαστε, τουλάχιστον για μένα, dream team.
Ι: Θα έλεγα πως η καλλιτεχνική μου ταυτότητα σχετίζεται με την εξερεύνηση της έκφρασης μέσω του σώματος αλλά και της μουσικής. Είμαι απόλυτα συνδεδεμένη με το σώμα μου και τις υφές του, όπως και με την φωνή μου που αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ταυτότητας μου. Τα Creata ήρθαν να ενσωματώσουν αυτή την έρευνα, δημιουργώντας μια σκοτεινή, έντονη και ωμή αισθητική που με προκάλεσε να ξεπεράσω τα όριά μου.

4. Ποιος είναι ο ρόλος της performance art στην καλλιτεχνική σας πορεία;
Ι: Για εμένα, η performance art είναι η αναπνοή, η πιο ωμή έκφραση της πραγματικότητας. Η πρώτη μου επαφή με αυτήν ήταν στα χρόνια των σπουδών μου και από τότε, δημιουργώντας τις δικές μου performances, ένιωσα πως βρήκα τη θέση μου ως περφόρμερ στον χώρο του “θεάματος”.
5. Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σας σχέδια;
ΜΠ: Τα τελευταία χρόνια ωριμάζει μέσα μου μια ιδέα για μια χοροθεατρική παράσταση. Νομίζω ότι ήρθε η στιγμή να το τολμήσω.
Επίσης οι “Ευτυχισμένες κάλτσες” μας, η εταιρεία που έχουμε μαζί με την Φωτεινή Τεντολούρη είναι έτοιμη για ένα μεγάλο άνοιγμα που περιμένουμε με μεγάλη ανυπομονησία. Το “Αγαπόνιο project”, που απευθύνεται σε μαθητές 60+, θα φιλοξενηθεί σε ΚΑΠΗ του Δήμου Αθηναίων.
6. Τι προσδοκάτε να βιώσει ή να αισθανθεί το κοινό παρακολουθώντας το CREATA;
ΜΠ: Να μπει στον κόσμο που έχουμε φτιάξει και να βιώσει χωρίς να προσπαθεί να εξηγήσει. Να σκεφτεί και να προβληματιστεί βγαίνοντας από αυτόν, στο τέλος της performance. Να αποτελέσει μια διαβατήρια “τελετουργία”, διαφορετική και μοναδική για τον καθένα.
7. Υπάρχει κάποιο στοιχείο του έργου που πιστεύετε ότι θα προκαλέσει προβληματισμό ή συζήτηση;
ΜΠ: Μόνο ένα; Αστειεύομαι αλλά υπάρχει μια αλήθεια σε αυτό γιατί πολλά από τα στοιχεία της παράστασης μπορούν να προκαλέσουν συζήτηση. Η παρακολούθηση της performance είναι μια έντονη εμπειρία που δεν είναι απαραίτητα ευχάριστη. Έχει μια ποιητική βία, η εικόνα του χώρου,τον σωμάτων αλλά το ηχητικό τοπίο, τα οποία δημιουργούν πολλές σκέψεις και πολλά ερωτήματα. Αυτό που προσωπικά ελπίζω να προβληματίσει, είναι ποια είναι η σχέση που έχουμε εμείς, οι σημερινοί άνθρωποι με τα δυο πλάσματα της performance και τις πράξεις τους.
Ι: Με την εισαγωγή ενός θεατή στον χώρο της περφόρμανς, εισάγεται αυτόματα και βίαια στον κόσμο του Creata. Ο θεατής αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της τελετουργίας, επιλέγει να λαμβάνει μέρος σε αυτήν με ότι το συνοδεύει αυτό. Είναι θεατής ενός νέου αλλά ταυτοχρόνως και αρκετά γνώριμου κόσμου, μιας βιαιότητας που απλώνεται απ’ άκρη σ’ άκρη.
8. Πιστεύετε ότι το CREATA συνδέεται με κάποιο επίκαιρο κοινωνικό ή πολιτισμικό ζήτημα;
ΜΠ: Πιστεύω πως τα CREATA είναι μια μελλοντική (σαφώς συμβολική) εικόνα της ανθρωπότητας, αν δεν αλλάξουμε κάτι στον τρόπο που υπάρχουμε. Ο σκληρός και απάνθρωπος τρόπος που φερόμαστε ο ένας στον άλλον, η απερισκεψία με την οποία καταστρέφουμε το περιβάλλον, τον πολιτισμό και ότι σπουδαίο έχουμε βρει αλλά και έχουμε φτιάξει θα μας οδηγήσει και στην δική μας καταστροφή. Δεν θέλω να είμαι απαισιόδοξη αλλά πιστεύω ότι η ανάγκη για αλλαγή και μετακίνηση είναι επείγουσα.
Ι: Τα Creata είναι μια δυστοπία όχι μακριά από την σημερινή πραγματικότητα. Άνθρωποι-όντα, έρμαια των αποφάσεων τους, καταδικασμένα να ζουν μια κενή ζωή σε επανάληψη, αέναη, χωρίς ουσία. Και όταν την βρίσκουν; Είναι πια αργά.
9. Ιόνυ, αρχικά από που βγαίνει το όνομα σου; Είσαι μέλος της folk metal μπάντας Aherusia ως τραγουδίστρια όπως και μέλος του αρχαιοελληνικoύ μουσικού συνόλου Thiaseia. Πως συνδυάζεις δυο τόσο διαφορετικά μουσικά ύφη και τι έχεις αποκομίσει από τη κάθε μπάντα ξεχωριστά;
Ι: Το “επίσημο” μου όνομα ας πούμε, είναι Διονυσία. Οπότε η μητέρα μου για να πρωτοπορήσει αποφάσισε να πειράξει το Διονυσία, αφαιρώντας το “Δ” και το “σία” και έτσι βγήκε το Ιόνυ. Όσον αφορά τα μουσικά, ασχολούμαι με πολλά και διαφορετικά είδη μουσικής, καθώς κάθε είδος μουσικής σου ανοίγει έναν καινούριο κόσμο είτε από τεχνικής άποψης (διαφορετικές φωνητικές τοποθετήσεις κλπ.) όσο και από ιστορικής άποψης, ιδιωματισμοί, χρώματα, συναισθήματα, εικόνες. Από μικρή, έχοντας ροκ και μέταλ ακούσματα, οι Aherusia έγιναν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της μουσικής μου διαδρομής, ούσα μπάντα που συνδυάζει την ελληνική δημοτική μουσική και το μέταλ, αντλώντας έμπνευση θεματολογικά από την αρχαιότητα και την μυθολογία και έχοντας κατά κύριο λόγο αρχαιοελληνικό στίχο. Όσο για την Τhiaseia, είμαστε ένα μουσικό σύνολο που ασχολείται με την αρχαιοελληνική μουσική, χρησιμοποιώντας αρχαιοελληνικά μουσικά όργανα και αναβιώνοντας αρχαιοελληνικούς ύμνους, παιάνες κλπ. είτε με την ήδη υπάρχουσα μουσική τους είτε με πρωτότυπες μουσικές συνθέσεις. Και τα δύο σύνολα έχουν κοινό τον ιστορικό χαρακτήρα και την θεματολογία. Από αυτές τις εμπειρίες, έχω αποκομίσει πολύτιμες γνώσεις που έχουν διαμορφώσει την μουσική μου ταυτότητα και με έχουν βοηθήσει να εξελιχθώ ως ερμηνεύτρια και περφόρμερ.
10. Μάρω, σπούδασες στη Δραματική Σχολή Εμπρός. Θα μας λίγα πράγματα για την εμπειρία σου από εκεί; Και πως αποφάσισες να ασχοληθείς με τις μαθησιακές δυσκολίες;
ΜΠ: Η Δραματική σχολή, οι δάσκαλοι της και οι συμφοιτητές μου ήταν και είναι για μένα οικογένεια. Τα χρόνια των σπουδών μου τα θυμάμαι με μεγάλη γλυκύτητα και αισθάνομαι πολύ τυχερή που φοίτησα στην συγκεκριμένη σχολή. Εκεί άρχισα να καταλαβαίνω και την αγάπη μου για το σώμα, χάρη στην υπέροχη Ανθή Θεοφιλίδου και στην καταπληκτική Άννα Μακράκη. Όλοι οι δάσκαλοι της σχολής ήταν σπουδαίοι και με δίδαξαν κάτι σημαντικό για το θέατρο αλλά οι δυο δασκάλες που αναφέρω, με δίδαξαν και πράγματα για τον εαυτό μου και την καλλιτεχνική μου ταυτότητα. Όμως το πιο σημαντικό στη σχολή ήταν οι άνθρωποι που γνώρισα και είναι ακόμη και σήμερα η καλλιτεχνική μου οικογένεια και μαζί προχωράμε και εξελισσόμαστε.
Στην σχολή κατάλαβα ότι η αγάπη μου για το θέατρο είναι μια βαθιά, πηγαία ανάγκη μου και πως θα ήθελα να μπορέσω να την μεταδώσω. Και έτσι μπήκε στην ζωή μου η διδασκαλία του θεάτρου και η φοίτησή μου στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ. Όταν ξεκίνησα να διδάσκω κατάλαβα πως η διδασκαλία του θεάτρου έχει σχεδιαστεί για τυπικούς μαθητές. Δεν ήξερα πως να προσεγγίσω έναν μαθητή με μαθησιακές δυσκολίες, με διαταραχές επικοινωνίας,σωματικές διαταραχές, αναπτυξιακές διαταραχές και άλλες διαταραχές. Θέλησα να επιμορφωθώ και έτσι ξεκίνησε το ταξίδι μου με την Ειδική Αγωγή, με στόχο το θέατρο και η διδασκαλία του να απευθύνεται στις ατομικές ανάγκες και διαφορές του καθενός μας.
Εισιτήρια και πληροφορίες για την performance
https://www.ticketservices.gr/event/creata-visual-performance/?lang=el