Συνέντευξη του Γιάννη Ζέρβα στο θεατρο.gr, με αφορμή την παράσταση "Σαν Ρόδο" στο θέατρο Τόπος Αλλού.

Καλησπέρα κύριε Ζέρβα και καλωσορίσατε στη σελίδα μας.
Μια αινιγματική παράσταση, είναι η αφορμή της συζήτησης μας. Ειλικρινά είμαι γεμάτη περιέργεια και ενθουσιασμό να μάθω περισσότερες πληροφορίες για το έργο, το οποίο πρόκειται να μας παρουσιάσετε στον φιλόξενο χώρο του θεάτρου Τόπος Αλλού. Αλλά φυσικά, με την ευκαιρία αυτή, θα θέλαμε να μάθουμε κάποια πράγματα για εσάς και την πολύπλευρη δραστηριότητά σας στον χώρο του θεάτρου.

Σας ευχαριστώ πολύ για την φιλοξενία σας και που μου δίνετε την ευκαιρία να μιλήσω για την παράστασή μας. Πρόκειται για το θεατρικό έργο του Άκη Δήμου "Σαν ρόδο και σαν αίνιγμα", που παίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, στο θέατρο “Τόπος Αλλού”. Το έργο εκτυλίσσεται τη νύχτα της 24ης Απριλίου του 1616, λίγο πριν από τον θάνατο του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ. Η άσημη σύζυγός του, η Αν Χάθαγουεϊ, ξαγρυπνάει δίπλα του έχοντας για συντροφιά ένα μπουκάλι από την αγαπημένη της μπύρα και που η μέθη από τη μία και το αναπόφευκτο του θανάτου από την άλλη, την κάνουν να σπάσει τη σιωπή της, για να μιλήσει για πρώτη και τελευταία φορά στον ετοιμοθάνατο σύζυγό της για όλα όσα την βασάνιζαν όλα αυτά τα χρόνια, που ζούσε στη σκιά του διάσημου ποιητή. Η εγκατάλειψή της και η μοναχική της πορεία, η προδοσία, ο θάνατος του παιδιού τους, η λαχτάρα της για ένα φιλί και μία καλή κουβέντα, η αναμέτρησή της με όλες αυτές τις ηρωίδες, που ο συγγραφέας φαντασιωνόταν, και η προσπάθειά της να μορφωθεί για να μπορέσει κάποια μέρα να σταθεί δίπλα του, συνθέτουν μια δυναμική, αλλά και ευαίσθητη προσωπικότητα, που με τη γενναία στάση της δίνει την απάντηση στο ερώτημα “να ζει κανείς ή να μη ζει;”

Έχουμε συνηθίσει να παρακολουθούμε και να μελετάμε τα έργα του Σαίξπηρ. Σε αυτή την παράσταση όμως έχουμε μια ανατροπή. Θα μιλήσουμε για τον ίδιο τον Σαίξπηρ, και μάλιστα θα δούμε κάποιες πτυχές της προσωπικότητάς του, μέσα από τα μάτια του πιο κοντινού του ατόμου, της γυναίκας του. Πώς ήταν όλη αυτή η διαδικασία για εσάς και τι δυσκολίες συναντήσατε στην υλοποίηση της παράστασης αυτής;

Το σημαντικό σε αυτό το κείμενο είναι ότι ο Άκης Δήμου κάνει, όπως πολύ σωστά λέτε, την ανατροπή και καταπιάνεται, όχι με ένα ιστορικό πρόσωπο γνωστό στο ευρύ κοινό, αλλά με ένα υπαρκτό πρόσωπο, που, όμως, δεν ξέρουμε σχεδόν τίποτα για αυτό, παρά μόνο ένα όνομα και μία ιδιότητα. Η Αν Χάθαγουεϊ, η γυναίκα του Σαίξπηρ, είναι η ηρωίδα του έργου, που ερμηνεύει μοναδικά η κυρία Πέγκυ Σταθακοπούλου, με ευαισθησία, με δύναμη, με χιούμορ, αλλά και συγκίνηση, δίνοντάς της τη θέση που της αξίζει στην ιστορία. Για πρώτη φορά ο Σαίξπηρ μπαίνει σε δεύτερο πλάνο και με αφορμή κάποιες εικασίες γύρω από τη ζωή του σκιαγραφείται η προσωπικότητα μιας γυναίκας, που δεν γεύτηκε τον έρωτα, δεν χάρηκε το παιδί της και που η μόνη της επαφή με τον σύζυγό της ήταν οι φήμες και τα κουτσομπολιά που διαδίδονταν για αυτόν. Δεν πρόκειται, όμως, για μία βιογραφική παράσταση, αφού τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας για κάποιες πτυχές της ζωής του Σαίξπηρ δεν επιβεβαιώνονται, πόσω μάλλον για την Αν Χάθαγουεϊ, που έζησε στην αφάνεια. Αυτό ήταν ένα πρόβλημα στην αρχή για τη μελέτη του έργου. Η δυσκολία, όμως, που αντιμετώπισα εγώ προσωπικά έχει να κάνει κυρίως με τη συμμετοχή μου στην παράσταση. Ο σκηνοθέτης, ο κύριος Καμτσής είχε την ιδέα να εντάξει στην παράσταση ένα ακόμη πρόσωπο σε ρόλο ρυθμιστή και τελετάρχη, μία κόκκινη φιγούρα χωρίς ψυχολογικές πτυχές στην έκφραση, που με απλές, λιτές και καθαρές κινήσεις συμμετέχει κατά κάποιον τρόπο στη δράση, συμπληρώνοντας εικαστικά και δραματουργικά ένα ποιητικό σύμπαν. Το ανέκφραστο του προσώπου, σε συνδυασμό με την ακρίβεια της κίνησης, μέσα σε έναν πυκνό σε νοήματα λόγο, χωρίς να κομματιάζει την κύρια δράση, αλλά να τη συμπληρώνει, ήταν το μεγάλο στοίχημα. Ευτύχησα, όμως, να είμαι δίπλα σε ανθρώπους με εμπειρία, όπως η κυρία Σταθακοπούλου και ο κύριος Καμτσής, η κυρία Πανάγου (σκηνικά-κοστούμια) και κύριος Χαριτάτος (μουσική) και που όλοι μαζί δουλέψαμε, ώστε η παράσταση να μεταδώσει στο κοινό μέσα από τη συγκίνηση μία αλήθεια, μπορεί διαφορετική για τον κάθε θεατή.

Υπάρχει κάποιο έργο του Σαίξπηρ που να περιέχει αυτοβιογραφικά του στοιχεία και να παρουσιάζει ομοιότητες ή επιρροές, από τη προσωπική του σχέση με τη σύζυγό του;

Ο Σαίξπηρ μπορεί στα έργα του να εξυμνούσε τον έρωτα και την αγάπη, αλλά στην προσωπική του ζωή υπήρξε μάλλον κυνικός. Παντρεύτηκε στα δεκαοκτώ του την Αν Χάθαγουεϊ, που ήταν οχτώ χρόνια μεγαλύτερή του, αν και πολλοί λένε ότι ο γάμος τους έγινε από ανάγκη, καθώς η Αν ήταν τριών μηνών έγκυος στην πρώτη τους κόρη, τη Σουζάνα. Αργότερα απέκτησαν άλλα δύο παιδιά, δίδυμα, τον Χάμνετ και την Τζούντιθ. Δέκα χρόνια μετά τη γέννηση των διδύμων ο Σαίξπηρ εγκατέλειψε την οικογένειά του, για να κάνει καριέρα ως ηθοποιός στο Λονδίνο. Για αυτά λοιπόν τα δέκα χρόνια του έγγαμου βίου του δεν έχουμε καμία απολύτως πληροφορία, οπότε θα ήταν αυθαίρετο να συνδέσουμε ένα έργο του ή μια ηρωίδα του με την Αν Χάθαγουεϊ. Υπάρχουν, όμως, κάποιες υποθέσεις και πιθανότατα να επηρεάστηκε στη συγγραφή των έργων του από το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον της εποχής και από σημαντικά γεγονότα της ζωής του. Για παράδειγμα, τη χρονιά που πέθανε ο εντεκάχρονος Χάμνετ, έγραψε τον “Βασιλιά Ιωάννη”, εκφράζοντας όλο τον πόνο για τον χαμό του μοναχογιού του μέσα από τα λόγια της πριγκίπισσας Κονστάνς, που πρόκειται να της σκοτώσουν τον γιο, τον πρίγκιπα Αρθούρο, στον οποίο επίτηδες ο Σαίξπηρ δίνει την ίδια ηλικία που είχε ο γιος του την χρονιά που πέθανε.

Η συμμετοχή σας στο έργο αυτό είναι πολυδιάστατη. Συμμετέχετε ως ηθοποιός, είστε βοηθός σκηνοθέτη και συμμετέχετε και στο σχεδιασμό του φωτισμού. Πώς είναι να έχεις τόσους ρόλους και αρμοδιότητες σε μια παράσταση; Σας κάνει να νιώθετε πιο ασφαλής ή πιο αγχωμένος;

Είναι δύσκολο να συμμετέχεις στην προετοιμασία μίας παράστασης με πολλές ιδιότητες, αλλά ταυτόχρονα είναι και κάτι μαγικό, όταν αυτό μπορεί να συμβεί. Σού αποκαλύπτονται πτυχές του έργου είτε με τον έναν είτε με τον άλλον τρόπο και δημιουργούνται καλλιτεχνικοί σύνδεσμοι, που συμβάλλουν θετικά στο σύνολο της παράστασης. Δεν νιώθω πιο ασφαλής κάνοντας πολλά πράγματα μαζί, αλλά ούτε και ανασφάλεια νιώθω. Έχω συμμετάσχει σε παραστάσεις και ως σχεδιαστής φωτισμών και ως ηθοποιός σε διάφορα θέατρα, αλλά η δεκαπενταετής συνεργασία μου με το “Τόπος Αλλού” δημιουργεί ένα πλαίσιο εμπιστοσύνης από τη μία και από την άλλη έναν τρόπο δουλειάς, που μου δίνει το περιθώριο να οργανώσω τη δική μου δουλειά, έτσι ώστε το ένα να μην γίνεται σε βάρος του άλλου. Ευτυχώς, το άγχος ποτέ δεν με εγκαταλείπει. Είναι η κινητήριος δύναμη, που με κάνει να προσπαθώ περισσότερο για το καλύτερο αποτέλεσμα.

Απ' όσο γνωρίζω, έχετε συνεργαστεί ξανά με τον σκηνοθέτη, τον κύριο Καμτσή, και μάλιστα στον ίδιο χώρο, στο θέατρο Τόπος Αλλού. Ήταν και την πρώτη φορά που είχατε εργαστεί στο θέατρο, το 2007. Πως νιώθετε για αυτό το “ντεζαβού" συνεργασίας;

Δουλεύω στο “Τόπος Αλλού” και με τον κύριο Καμτσή πολλά χρόνια, συνεπώς γνωρίζω πολύ καλά το συγκεκριμένο θέατρο αλλά και τον τρόπο δουλειάς του κύριου Καμτσή, έχουμε αποκτήσει κώδικες επικοινωνίας κι αυτό διευκολύνει πολύ τη συνεργασία μας. Ξεκίνησα το 2007 κάνοντας την πρακτική μου ως θεατρολόγος και βοηθός σκηνοθέτη στην παράσταση "Περιμένοντας τον Γκοντό" του Μπέκετ και λίγο αργότερα, αφού τελείωσα και τη δραματική σχολή, είχα την τύχη να συνεργαστώ μαζί του και ως ηθοποιός. Την ενασχόλησή μου με τον θεατρικό φωτισμό τού την οφείλω, αφού μαζί του ξεκίνησα να κάνω φωτισμούς στις παραστάσεις του. Είναι ένας πολύπλευρος και πολυπράγμων άνθρωπος, που δεν εφησυχάζει ποτέ, κι αυτό είναι για μένα παράδειγμα προς μίμηση. Έχει εμπειρία και είναι γνώστης του αντικειμένου και θεωρώ τη συμμετοχή μου σε παραστάσεις, είτε με τη μία ιδιότητα είτε με την άλλη, μεγάλο σχολείο. Άλλωστε, η υποκριτική δεν μαθαίνεται ούτε μέσα από τα βιβλία, ούτε με τρία χρόνια δραματικής σχολής, είναι μία δουλειά βιωματική.

Υποκριτική η σκηνοθεσία ;

Είναι συγκοινωνούντα δοχεία αυτές οι δύο τέχνες. Και η υποκριτική και η σκηνοθεσία απαιτούν εμπειρική γνώση από τη μία, αλλά και μια ευρύτερη θεωρητική μόρφωση από την άλλη, σε συνδυασμό πάντα με την ευαισθησία και τη φαντασία. Χρειάζεται χρόνος και πολλή δουλειά. Προσωπικά, προτιμώ να βρίσκομαι πάνω στη σκηνή. Η δουλειά του σκηνοθέτη τελειώνει μόλις τελειώσουν οι πρόβες, ενώ του ηθοποιού συνεχίζεται και κατά τη διάρκεια των παραστάσεων. Η επικοινωνία με ένα διαφορετικό κοινό κάθε φορά είναι αποκαλυπτική.

Έχετε κι άλλα σχέδια για τη φετινή σεζόν;

Η φετινή σεζόν ολοκληρώνεται επίσημα την Κυριακή των Βαΐων στο θέατρο “Τόπος Αλλού” με την παράσταση "Σαν ρόδο και σαν αίνιγμα". Εύχομαι η ερχόμενη σεζόν να μάς βρει απαλλαγμένους από τον κορωνοϊό και τους πολέμους.

Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση θα βρείτε εδώ.